Język szkła Murano

A Avventurina

Szkło przesycone niezliczonymi mikroskopijnymi kryształkami miedzi, które chwytają światło jak rozgwieżdżone niebo. Nazwa pochodzi od włoskiego „a ventura” — przypadkiem — bo efekt odkryto na Murano przypadkowo w XVII wieku, a opanowanie jego powtarzalnego uzyskiwania zajęło kolejne dwieście lat.

B Battuto

Technika obróbki na zimno: po ostygnięciu powierzchnię szlifuje się tarczą na setki drobnych, płytkich faset, uzyskując wykończenie przypominające kuty metal. Wprowadzona przez Carla Scarpę w hucie Venini w latach 30. XX wieku, sprawia, że przezroczyste szkło staje się miękkie i matowe, a światło nie przechodzi przez nie, lecz na nim osiada.

B Bollicine

Drobne pęcherzyki powietrza uwięzione w szkle dmuchanym ustnie. To nie wada — to odcisk ludzkiego oddechu. Szkło prasowane maszynowo ich nie ma, dlatego ich obecność jest jednym z najpewniejszych dowodów, że przedmiot naprawdę wykonano ręcznie.

C Calcedonio

Nieprzezroczyste, marmurkowe szkło z ciepłymi żyłkami bursztynu, fioletu i zieleni, uzyskiwane przez dodanie tlenków metali do roztopionej masy. Imituje półszlachetny chalcedon i powstawało na Murano już w XV wieku.

C Canna

Cienki pręcik barwnego szkła, rozciągany w stanie roztopionym na kilka metrów, a następnie cięty na krótkie odcinki. Canne to alfabet Murano: filigrana, millefiori, murrina i zanfirico powstają przez ich łączenie na różne sposoby.

C Cristallo

Bezbarwne, idealnie przejrzyste szkło wynalezione na Murano przez Angela Barovier około 1450 roku — pierwsze w historii szkło na tyle czyste, by rywalizować z kryształem górskim. Uczyniło Wenecję szklaną stolicą Europy na trzy stulecia, a każdy przezroczysty przedmiot z Murano wywodzi się od niego.

F Filigrana

Cienkie białe lub barwne nitki szklane zatopione w przezroczystej masie i skręcone we wstęgi, koronki lub spirale. Mistrz musi stopić dziesiątki pręcików tak, by żaden nie wypadł z linii — o jeden stopień za dużo i wzór się rozpada.

F Fornace

Piec, a w szerszym znaczeniu pracownia zbudowana wokół niego. Piec na Murano pracuje w temperaturze około 1000–1450 °C i tradycyjnie nigdy nie gaśnie. Wszystko na wyspie — hierarchia, rytm dnia, język — jest wokół niego zorganizowane.

I Incalmo

Połączenie dwóch wydmuchanych baniek w różnych kolorach, gdy obie są jeszcze roztopione, w jedno naczynie z idealnie prostym szwem. To jedno z najtrudniejszych zadań szklarza: obie części muszą mieć dokładnie tę samą temperaturę i średnicę, inaczej się rozerwą.

L Lattimo

Mlecznobiałe, nieprzezroczyste szkło, uzyskiwane przez dodatek cyny lub popiołu kostnego. Opracowane na Murano w XV wieku na wzór chińskiej porcelany — której Europa nie umiała jeszcze wytwarzać — jest przodkiem każdego białego szkła artystycznego na Zachodzie.

M Maestro

Mistrz dmuchacz, który kieruje zespołem przy piecu i sam kształtuje przedmiot. Tytuł nie jest akademicki: zdobywa się go przez dziesięciolecia, a tylko maestro decyduje, kiedy dzieło jest skończone — albo kiedy wraca do ognia.

M Millefiori

Dosłownie „tysiąc kwiatów”. Plasterki wielobarwnych pręcików, z których każdy ma na całej długości kwiatowy wzór, stapia się ze sobą tak, by motyw powtarzał się na całej powierzchni. Technika wywodzi się ze starożytnego Rzymu i została odrodzona na Murano w XIX wieku.

M Murrina

Pręcik budowany warstwami tak, by wzór — kwiat, gwiazda, twarz — biegł przez jego rdzeń jak napis w cukrowej lasce. Pocięta na plasterki, każda murrina odsłania ten sam obraz. Millefiori to jedna z rodzin murrin.

P Pulegoso

Szkło celowo wypełnione pęcherzykami, które nadają mu szorstką, nieprzezroczystą, niemal kamienną powierzchnię. Wynalezione przez Napoleone Martinuzziego w Venini w 1928 roku, zerwało z wenecką obsesją przejrzystości — i po raz pierwszy sprawiło, że szkło wyglądało jak coś pradawnego.

R Reticello

Dwie warstwy filigrany wydmuchane jedna w drugiej, z nitkami biegnącymi w przeciwnych kierunkach, tworzą delikatną siatkę rombów — z jednym maleńkim pęcherzykiem powietrza uwięzionym w każdym rombie. Powszechnie uważana jest za najtrudniejszą technikę w całym szklarstwie.

R Rigadin

Delikatne pionowe żeberka wytłaczane w przedmiocie, gdy jest jeszcze roztopiony, czasem potem skręcane w spiralę. Proste w teorii, to one nadają tak wielu weneckim wyrobom charakterystyczny połysk, gdy obracają się w świetle.

S Sommerso

Dosłownie „zanurzony”. Rdzeń z barwnego szkła wielokrotnie zanurza się w roztopionym przezroczystym krysztale, tak że każda warstwa otula poprzednią. Kolor ostatecznie unosi się wewnątrz przedmiotu, a nie leży na jego powierzchni — nie patrzy się na niego, lecz w niego.

V Vetro Artistico® Murano

Znak towarowy Vetro Artistico® Murano, stworzony przez Region Veneto na mocy ustawy regionalnej nr 70 z 1994 roku. To jedyny oficjalny, prawnie chroniony znak pochodzenia szkła Murano, a stosować go mogą wyłącznie licencjonowane huty na wyspie. Nie jest oceną jakości — poświadcza, gdzie przedmiot powstał.

Z Zanfirico

Skręcony pręcik, w którym cienkie białe nitki oplatają spiralnie przezroczysty rdzeń jak słup przed zakładem fryzjerskim. Nazwany na cześć XIX-wiecznego weneckiego antykwariusza Antonia Sanquirica, który odrodził renesansową technikę — Murano zamieniło jego nazwisko w słowo.

Opanowanie każdej z tych technik wymaga lat pracy przy piecu. Jeśli chcesz zobaczyć, jak powstają w praktyce, przeczytaj o technikach szczegółowo lub poznaj savoir-faire Murano.